Ontbindingsverzoek werkgever
Zowel werkgever als werknemer kunnen zich wenden tot de rechtbank, sector kanton (lees: kantonrechter) met het verzoek de arbeidsovereenkomst te ontbinden wegens gewichtige redenen te ontbinden. In het navolgende zal worden ingegaan op het ontbindingsverzoek van de werkgever, doch het gestelde geldt in de meeste gevallen ook voor de ontbindingsverzoeken ingediend door de werknemer.

Gewichtige redenen
Als gewichtige redenen dienen te worden gezien  omstandigheden die een dringende reden opleveren, als ook veranderingen in de omstandigheden welke van dien aard zijn dat de arbeidsovereenkomst billijkheidshalve dadelijk of na korte tijd behoort te eindigen.

Bij dringende redenen dient u te denken aan gronden die een ontslag op staande voet zouden kunnen rechtvaardigen, bijvoorbeeld diefstal, mishandeling, fraude, seksuele intimidatie, werkweigering, maar ook het niet voldoen aan redelijke opdrachten van de werkgever en het veronachtzamen van de plichten als werknemer.

Bij veranderingen in omstandigheden dient u te denken aan disfunctioneren, een verstoorde arbeidsrelatie en bedrijfseconomische danwel bedrijfsorganisatorische omstandigheden.

Ontslagvergoeding
Indien de arbeidsovereenkomst wordt ontbonden wegens veranderingen in de omstandigheden, is de kantonrechter bevoegd om aan de werknemer een billijke (beëindigings)vergoeding (ook wel: gouden handdruk genoemd) toe te kennen. De Kring van Kantonrechters heeft met ingang van 1 januari 1997 de zogenaamde kantonrechtersformule geïntroduceerd.

De kantonrechtersformule is gelijk aan A x B x C. Hierbij staan (A) voor het aantal gewogen dienstjaren, (B) voor het bruto salaris inclusief vakantiegeld en vaste emolumenten, maar exclusief overige emolumenten zoals pensioenvoorzieningen, verzekeringen, leasewagen, etc en (C) voor de correctiefactor.

Voor de berekening van A wordt de diensttijd afgerond op hele jaren. Dienstjaren voor het 35e levensjaar tellen voor 0,5, van het 35e tot het 45e voor 1, van het 45e tot het 55e voor 1,5 en elk dienstjaar vanaf het 55e telt voor 2. Met de correctiefactor C kan de vergoeding hoger of lager worden, afhankelijk van het verwijtbaar gedrag van de werkgever, respectievelijk werknemer.

Geen vast gegeven
De kantonrechtersformule is geen wet waaraan de kantonrechter te allen tijde gehouden is. Het is niet meer of minder dan een richtlijn waaraan geen rechten kunnen worden ontleend, maar die in de praktijk wel (zeer vaak) wordt toegepast.

Neutrale kantonrechtersformule
In de aanbevelingen van de kring van kantonrechters is als voorbeeld van een situatie, waarin een correctiefactor van C=1 moet worden toegepast, de situatie genoemd, waarin ontbonden wordt in verband met bedrijfseconomische omstandigheden, daar dat een situatie is, waarvan noch werkgever noch werknemer een verwijt kan worden gemaakt.

Omstandigheden van het geval
De kantonrechter is echter bevoegd om van de kantonrechtersformule af te wijken, hetgeen hij bijvoorbeeld doet wanneer er sprake is van een kort dienstverband. Dit werkt vaak 'factorverhogend'. De overige (persoonlijke) omstandigheden in acht nemende, kan er toe leiden dat de kantonrechter een  hogere vergoeding toekent dan werknemer op grond van de kantonrechtersformule (normaliter) zou krijgen.

Opzegtermijn
Alhoewel de kantonrechter in (bij het vaststellen van een vergoeding in) een ontbindingsprocedure geen rekening hoeft te houden aan de toepasselijke opzegtermijn, kan een (lange) opzegtermijn natuurlijk wel door de werknemer als bijzondere omstandigheid worden aangevoerd om het verzoek tot het toekennen van een hogere vergoeding te onderbouwen.

De kantonrechter is niet verplicht om tegen een bepaalde datum de arbeidsovereenkomst te ontbinden. Hij kan de arbeidsovereenkomst per direct of bijvoorbeeld op een bepaalde termijn ontbinden.

Pro forma ontbindingsprocedure
Het komt vaak voor dat partijen - al dan niet na het indienen van een ontbindingsverzoek door de werkgever - overeenstemming bereiken over de wijze waarop het dienstverband dient te worden beëindigd. In dat geval kan de opgestarte ontbindingsprocedure - nadat alle voorwaarden voor de ontbinding vastgelegd zijn - ingetrokken worden en aansluitend een  formele ontbindingsprocedure (ook wel “pro-forma” genoemd) opgestart worden. Klik hier voor meer info over de pro forma ontbindingsprocedure.